December: Zen-terklaas en kerst

...

'Multitasking' betekent dat we nooit werkelijk aanwezig zijn.
Doe één ding tegelijk -- met volle aandacht.

In het Westen is eind december vaak bij uitstek de tijd van het jaar om aandacht te besteden aan en tijd door te brengen met naasten en andere dierbaren. Vrienden, familie.

Sommige mensen doneren hun tijd en aandacht aan daklozen, vluchtelingen of eenzame bejaarden.

Wat heb jij te geven?
Waar mag het heenstromen?

En… wat mag Sinterklaas van jou mee terug in de zak naar Spanje nemen?

--—--

Deze maand in Nendo-Zen* Charlottes stresslezingsamenvatting, weekendsesshin-aankondiging en het haiku-moment in de slotzin van een Waddengedicht.

--—--

* Het Japanse woord voor ‘klei’ is 粘土 Nendo, want van Groningers wordt gezegd dat ze uit de klei getrokken zijn. Het zegt dus iets over de grond onder onze voeten en geeft meteen een oorspronkelijke zen-tint. Klei-Zen.

raadpleeg het archief op bit.ly/nendozen

Nan-in, een Japanse zenmeester tijdens het Meiji-tijdperk (1868-1912), ontving een academisch geleerde die naar Zen kwam informeren.

Nan-in serveerde thee. Hij schonk het theekopje van zijn bezoeker vol, en ging toen door met schenken. De professor keek hoe zijn theekopje overliep tot hij zich niet langer kon inhouden. "Mijn theekopje is vol. Er gaat niets meer in!"

"Zoals het theekopje," zei Nan-in, "zit u vol met uw eigen meningen en overtuigingen. Hoe kan ik u iets over Zen leren, tenzij u eerst uw theekopje leegmaakt?"

Verwarming en verlichting

Je hebt ‘m vast al in de hoek van de zendo zien staan: een witte warme hulp in koude dagen.
Totdat de vloerverwarming weer snort als een naaimachientje, hebben we een bescheiden steun in de rug – om de rug recht te houden tijdens de zittingen.
Weekendsesshin Maanhoeve

Noteer 'm vast in de agenda: 2-4 februari 2024;
Details volgen spoedig.
Etentje winterzonnewende, Padangbar Padangstraat

Op 21 december, aanvang 19.00
(18.00 voorzen in de zendo)
Geef je op via je leraar
Kopij

Stuur je haiku, (beeld)koan, kopij, idee, tekening of foto
voor 20 december naar groningen@zen.nl
voor de januari-editie van Nendo-Zen

Onze eigen Arthur Nieuwendijk gaf eerder dit jaar
een collegereeks over de Hartsutra.

Uit de aankondiging:
“Het is een sutra over wijsheid. Maar een dwaze wijsheid. De Hartsutra geeft je geen kalmerende of troostende inzichten. Juist waar de Hartsutra gek en idioot klinkt draagt ze haar wijsheid over. Want ze doorbreekt je gebruikelijke conceptuele kaders.”

Een relatief recente hartsutra-vertaling van Thich Nhat Hanh:
https://plumvillage.org/about/thich-nhat-hanh/letters/thich-nhat-hanh-new-heart-sutra-translation

Dan nog een beschouwend artikel: https://www.lionsroar.com/the-heart-sutra-will-change-you-forever/

Charlotte is zenleraar-in-opleiding en schrijft regelmatig in Nendo-Zen over haar zen-opleiding of over de combinatie zen en neurowetenschappen.

--

Afgelopen week gaf ik een lezing over stress bij Zen.nl. Hierbij de samenvatting.

Het onderwerp stress gaat me aan het hart. Ik deed een aantal jaren wetenschappelijk onderzoek naar stress en heb toen veel geleerd, maar niet hoe ik nou zelf het beste met stress om kan gaan. Om die reden ben ik gaan mediteren: ik was het wel een beetje zat, stress maakte een te groot deel uit van mijn leven. Na vijf jaar regelmatig op mijn kussen ga ik er gelukkig een stuk beter mee om. Door meditatie raak ik meer bekend met mijn stress en wordt het wat ‘kleiner’. Zoals een oude bekende: ‘Ah, daar heb je ‘m weer’.

Ik wil stress uit het verdomhoekje halen. Er is namelijk niks mis met stress (op zich). Veel studies laten zien dat er pas een probleem is als je er te veel van ervaart en wanneer je niet voldoende herstelt. Stress houdt ons namelijk in balans met onze omgeving: het zorgt ervoor dat we kunnen meebewegen met bedreigingen en uitdagingen die op ons pad komen. Denk aan een zebra die op de savanne opeens door een leeuw wordt opgejaagd, die snel moet kunnen vluchten. Maar stress is ook de druk die wij voelen bij een berg e-mails op maandagochtend. Stress is de subjectieve ervaring van het waarnemen van (mogelijk) bedreigende veranderingen in de omgeving, die vragen om directe verandering in gedrag en aanpassing van toekomstig gedrag. Het doel van stress is om ons weer terug te brengen in de oorspronkelijke staat – daarvoor wordt de fight-flight of freeze respons (vechten, vluchten of bevriezen) ingezet.

Wat doet stress met ons? De lichamelijke reactie op een bedreiging wordt de stress respons genoemd en die wordt ingezet in veel verschillende situaties. Het begint met het waarnemen van stress waarna twee systemen worden geactiveerd: het snelle autonome zenuwstelsel (de sympatho-adrenomedullaire as) dat adrenaline en noradrenaline produceert en een iets langzamer hormoonsysteem dat we de HHB-as noemen (hypothalamus-hypofyse bijnier as) met eindproduct cortisol. (Nor)adrenaline zorgt ervoor dat we kunnen vechten, vriezen of vechten doordat het direct voor, onder andere, een hogere hartslag en snelle ademhaling zorgt. Er komt meer energie vrij in de vorm van glucose. Noradrenaline beïnvloedt ook gedrag: met name aandacht. Cortisol werkt wat meer organiserend en één van de dingen die het doet is dat het je geheugen beïnvloedt: onthoud dit goed voor de volgende keer! Al met al is stress best een nuttig systeem.

De boodschap is dan ook Leef met stress… maar hoe dan?

1) Voel je stress. Hier begint het mee en om dit te kunnen doen, moet je weten wat stress met je doet en moet je goed voelen. Richt je daarbij vooral op lichamelijke sensaties, dat helpt je ook om in het moment te komen.

2) Beweeg mee met stress. Wees je ervan bewust dat je een ander mens bent onder stressvolle omstandigheden en pas je daarop aan; werk het niet tegen. Wees mild voor jezelf als je tijdens stress iets doet waar je misschien spijt van hebt.

3) Herstel van stress. Veel studies laten zien dat de overgang van ‘gezonde stress’ naar stress die ziekmakend is, vaak veroorzaakt wordt door onvoldoende herstel en te langdurige stress. Stress wordt minder door: sociale steun, controleerbaarheid en voorspelbaarheid, zicht op verbetering, ademhalingsoefeningen en natuurlijk meditatie.

4) Heb stress! Door stress af en toe op te zoeken, kan je het beter leren voelen, leren reguleren en leren controleren en train je het systeem. Zo maak je stress op gezonde wijze deel van je leven.

Charlotte@zen.nl

Maarten Bronts mediteert sinds 2019 bij zen.nl, ook is hij een beoefenaar van het Shaolin-kungfu. Zijn poëtische pen klinkt maandelijks in avondnova.nl

Tijdens een zeiltocht op de Waddenzee ervoer ik eenheidsbewustzijn. In dit gedicht komen eerst alle zintuigen aan bod, die elk versmelten met de omgeving. De verteller voelt zich opgenomen in het landschap.
Dan ineens… in de slotzin: het haiku-moment. De zeehond.

Mijn hartslag volgt het klotsen langs de geulboei
dat de deining golft in elke stap

Mijn adem die beweegt op ieder tij
zwelt dieper door het zeil
dat boller staat

In mijn oorschelp suist de stilte mee
die alomheen en binnenin
de eindeloze ruimte vult

Zoutwind fonkelend als levensnevel
op de plaat verstuift
de haartjes op mijn huid
een zeehond rolt zich om —

en wuift

maarten@studiobronts.com

Although zazen is described here as the gate of great ease and joy, more often than not you will experience pain, fatigue, anger, desire, greed, drowsiness, boredom, frustration, despair, and any other random thoughts. Let them all go.

If you do not sit with the determination to die, you will not be able to find the way of zazen. When you hold onto anything - even your own life - you will be just wasting your time.

Do not fight, just surrender to the posture. If you try to DO zazen, zazen will be far away. If you leave everything to the sitting posture itself, zazen will manifest naturally, automatically. Zazen must not be a tool for you, you have to give up yourself for zazen to realize itself.

- Kodo Sawaki