Nendo-Zen

--- 

Magazine 

van Zen.nl Groningen

#29

December 2024

In deze laatste editie van Nendo-Zen* de ervaringen van introductie-cursiste Karlijn, Noorse camperzenles van Jochem, Jan vertelt over de grootste deeltjesversneller en Charlotte maakt zich zorgen om een sluwe aandacht-slurper voor kleuters.

--—--

* Het Japanse woord voor ‘klei’ is 粘土 Nendo, want van Noorderlingen wordt gezegd dat ze uit de klei getrokken zijn. Het zegt dus iets over de grond onder onze voeten en geeft meteen een oorspronkelijke zen-tint. Klei-Zen.

Nendo-Zen is het maandelijks magazine van Zen.nl Groningen;
ZenActueel is het orgaan/blog van Zen.nl landelijk.

--—--

raadpleeg het archief op bit.ly/nendozen
(aldaar ook inschrijven)

--—--

Foto header: de zendo van Zen.nl Groningen 

Prikbord

Update Nendo Zen - laatste editie

De bel slaat twee keer voor ons online magazine Nendo Zen: dit is de laatste editie.

Met veel plezier hebben wij (Maarten - al wat langer; Charlotte - ook alweer een jaar samen met Chiljon) voor jullie het maandelijkse leesvoer verzorgd. Bedankt voor het lezen en bedankt voor jullie mooie bijdragen. 

Natuurlijk houden we jullie op de hoogte van Groningse activiteiten via reguliere mails.

Je zenvolle foto of zen-schrijfsel met zelf-inzicht wordt met liefde geplaatst in de landelijke nieuwsbrief ZenActueel. 

Waarom mediteren?

Kort geleden ben ik begonnen met de introductiecursus van Zen.nl. Ik wil jullie graag vertellen waarom ik dat doe. Ik heb er drie redenen voor. 

Ten eerste vonden er grote veranderingen plaats in mijn leven. Mijn dochter is een paar maanden geleden geboren, wat mij moeder maakte. Kort daarna overleed mijn laatste oma, op vredige wijze en op een mooie leeftijd. En mijn moeder, die net oma was geworden, werd helaas ziek. Deze gebeurtenissen deden veel met me. Ik voelde me ‘opgeschoven’ in positie: ineens was ik niet meer kind, maar moeder. Ik werd sterk bewust van mijn eigen sterfelijkheid, en van de verantwoordelijkheid die deze nieuwe positie met zich meebrengt. Het maakte bovendien dat er wat levensvragen bij me opborrelden, waarna ik nieuwsgierig werd naar hoe boeddhisme hier wel of niet een antwoord op geeft. Met de weinige kennis die ik erover had leek het me een gedachtegoed waar ik me erg in kan vinden. Ik ben een bevriende theoloog te rade gegaan, die tipte me wat boeken en uiteindelijk ook de introductiecursus zenmeditatie. De filosofische onderdelen van de cursus, zoals de hartsoetra, spreken me daarom erg aan.

Ten tweede maakt het moederschap dat tijd en energie opeens schaarse goederen zijn geworden. Nog meer dan ze al waren. Ik heb het gevoel dat ik selectiever moet zijn. Welke hobby’s passen nog in mijn leven, welke relaties en vriendschappen kan ik nog onderhouden, hoe gaan mijn partner en ik ons huishouden organiseren? Wat kan nog wel, en wat verschuift er naar de achtergrond? Ik heb normaal gesproken veel energie, doe veel tegelijkertijd en er zijn wel duizend onderwerpen of hobby’s waar ik me in zou willen verdiepen. Maar dat lukt niet meer. Ik moet selectiever zijn, ik moet leren kiezen. Bovendien wil ik dat de tijd die ik met mijn dochter doorbreng, en ook de tijd die ik aan andere zaken besteed, van hoge kwaliteit is. Ik denk dat zenmeditatie me met al deze zaken kan helpen. Ik merk dat er op een drukke dag veel ‘to-do’s’ in mijn hoofd zwermen, en ik maar lukraak met iets begin wat misschien niet het belangrijkst is en ook niet eens afkomt. Na een meditatie worden deze to-do’s expliciet, en heb ik helderder voor ogen wat ik ga doen. En ook wat ik niet ga doen. Wat ik doorschuif, of wat ik zelfs helemaal laat.

Tot slot ben ik onlangs begonnen aan een nieuwe baan. Ik weet van mezelf dat ik de neiging heb daar in enthousiasme ongemerkt helemaal in op te gaan. In de avonden te lezen over mijn vakgebied, en in de weekenden met mensen te sparren. Voordat ik een baby had was dat te doen, maar nu kan dat niet meer. Ik wil de komende jaren, waarin ik kleine kinderen thuis heb, een iets afstandelijkere houding ten opzichte van werk aannemen. Mijn werk is er nu in de eerste plaats om brood op de plank te brengen, en is daarnaast hopelijk ook een leuke uitlaatklep waar ik wat te brengen heb. Maar iets anders is nog vele malen belangrijker. Namelijk mijn jonge gezin. 

Ik ben pas net begonnen, maar ik hoop en verwacht dat het mediteren me kan helpen in te zien wanneer ik te veel op ga in mijn werk.

 - Karlijn, cursiste op maandagavond

Noorwegen

Jochem mediteert sinds twee jaar bij Zen.nl Groningen. Hij doet onderzoek naar psychotherapie.

Afgelopen zomer trok ik met mijn vriendin en onze camper naar Noorwegen. Boven op de majestueuze Preikestolen stonden we stil, omgeven door stilte en schoonheid. Het moment leek perfect voor een diep inzicht, een aha-erlebnis misschien. Maar het inzicht kwam niet.

We daalden af, stapten in de camper en vertrokken met enige honger en haast. Bij de eerste remactie vloog de vieze vaat, borden, bekers en al door de camper heen. We hadden ze niet in de gootsteen gezet, maar achteloos op het aanrechtje laten staan.

Het was toen, terwijl we scherven opruimden en koffie van de vloer veegden, dat het inzicht alsnog kwam:

Zonder haast en met aandacht de camper klaarmaken voor vertrek voorkomt scherven.

Haiku

Golven in het grind
verkleurende boomkronen
tijd om terug te gaan

- Maarten

Aandacht-slurpers voor kinderen

Ik moet bekennen: als moeder van een kleuter zet ik geregeld een tablet in om m’n handen vrij te hebben. Mijn dochtertje kijkt per dag zo’n 30-50 minuten naar filmpjes, schat ik in. Vaste prik is als ik kook, maar soms ook in de ochtend als ik alles klaarmaak voor vertrek. Filmpjes die vaak voorbij komen zijn kinderliedjes van ‘Cocomelon’. Een geanimeerde serie die er onschuldig en vrolijk uitziet, met liedjes als ‘de wielen van de bus’ en liedjes over tellen en kleuren. De beelden vind ik zelf niet heel aantrekkelijk, maar dat heb ik gewijd aan de generatiekloof (ik kan gewoon niet wennen aan die gelikte, veelkleurige 3D figuurtjes), maar het leek me verder onschuldig. En als mijn dochtertje het leuk vindt, prima toch? 

Nou wees Arjen Lubach mij er laatst op dat dit populaire peuterprogramma Cocomelon specifiek ontworpen is om de aandacht van jonge kinderen zo lang mogelijk vast te houden, wat vaak tot overprikkeling leidt. Kinderen lijken rustig, maar kijken naar dit soort filmpjes kost veel energie. Programma’s als Cocomelon maken gebruik van snel wisselende beelden, felle kleuren en korte scènes die elke 1 tot 4 seconden veranderen. Deze kenmerken zorgen ervoor dat kinderen in een soort ‘hypnotische’ toestand raken en nauwelijks nog reageren op hun omgeving. Ook blijkt dat wanneer het scherm uitgaat, kinderen vaak boos of overstuur raken, wat wetenschappers zien als de eerste tekenen van schermverslaving bij jonge kinderen. (Gelukkig zie ik dat nog niet bij mijn dochter). In het tv-programma Kassa werd hier ook aandacht aan besteed, waarbij experts als Marion van den Heuvel en Theo Compernolle uitleggen dat deze snelle beeldwisselingen het jonge brein zwaar belasten en zelfs de hersenen en het gedrag nadelig beinvloedt. Ze merken op dat kinderen tot drie jaar nauwelijks iets leren van schermtijd. Wanneer programma’s met meer langzame, herkenbare content worden aangeboden (zoals Nijntje), zien ouders dat kinderen wel communiceren en de inhoud beter begrijpen. Bij Cocomelon echter worden kinderen als het ware ‘losgekoppeld’ van hun directe omgeving: als kleine zombies!

Toen ik dit hoorde, schrok ik behoorlijk. Ik had bedacht dat filmpjes kijken op zich weinig kwaad kon, behalve dan dat schermtijd kinderen weghoudt bij meer leerzame activiteiten (dus zolang het met mate is, is er geen probleem). Maar nu blijken de filmpjes zelf dus slecht te zijn en je manier van denken en je aandacht te verstoren. Bij Zen trainen we onze aandacht en ik moet bekennen dat ik zelf ook het gevoel heb dat de continue toegang tot mijn smartphone mijn manier van aandacht-hebben heeft veranderd. Alleen al het besef dat je steeds toegang hebt tot die smartphone (oh, even dit opzoeken, even m’n agenda bekijken, even checken of ik nog berichten heb ontvangen, etc). Mediteren heeft me geholpen om dit sneller te doorzien en hier wat sneller op in te grijpen op momenten dat mijn smartphone van mijn een zombie maakt…

Kijk zelf ook eens naar “Zombies achter het scherm” van Kassa. 

Charlotte is zenleraar in opleiding. Ze schrijft regelmatig iets over haar zen-opleiding of over de combinatie zen en neurowetenschappen in Nendo-Zen.

 
Charlotte@zen.nl

Een wel heel bijzondere microscoop

Jan (31) mediteert sinds het begin van zijn studietijd bij Zen.nl Groningen. In dit artikel hoopt hij inzicht te bieden in de fascinerende wereld van de fundamentele natuurkunde. Schrijven is voor hem een creatief proces en bij uitstek geschikt om… even vast te lopen en vervolgens waardevolle inzichten op te doen.

De realiteit van de fundamentele natuurkunde kun je als logisch denkend mens maar moeilijk rijmen met het alledaagse. Wellicht boezemt het je zelfs een beetje angst in wanneer je er voor open wilt staan om deze realiteit volledig te aanvaarden. Als je je daar echter niet door laat verkrampen zul je jezelf in volstrekte fascinatie vinden. Ook zen komt hierbij van pas, want het bestuderen van de natuur is jezelf bestuderen is, ook als dit over subatomaire fysica gaat. 

I, a universe of atoms, an atom in the Universe.

  – gedicht door Richard Feynman

De deeltjesfysica en het bestuderen van fundamentele natuurwetten. Wat is het precies waar wij ons mee bezighouden en welke vragen stellen wij onszelf hierbij? In de alledaagse wereld (klassieke fysica) zou je een analogie kunnen trekken met het spelen van biljart. Als natuurkundige ben je dan geïnteresseerd in hoe je de interactie tussen twee ballen kunt omschrijven in een wetmatigheid. Hier bevinden wij ons binnen de klassieke mechanica waarbij de wetten van Newton volstaan om het gespeelde spel geheel te kunnen omschrijven. Men kan dan aan de hand van de stootkracht en speelhoek voorspellen wat de uitkomst is van een stoot. Dit sluit aan op een deterministisch wereldbeeld.

Dan nu de subatomaire wereld (moderne fysica) waarbij je hetzelfde spel nogmaals zou willen omschrijven. De wetten van de kwantummechanica komen dan om de hoek kijken en Newton schiet tekort. In deze bizarre wereld kun je simpelweg niet meer gelijktijdig je stootkracht en speelhoek uitrekenen, en daarmee vervalt ook gelijk het kunnen doen van voorspelling aan de hand van een deterministische wetmatigheid. Sterker nog, de speelballen bevinden zich niet meer op één en dezelfde plek en hebben zelfs de mogelijkheid om dóór de rand van de speeltafel heen te gaan. Zou je via een spiegel naar dit spel kijken dan zou je daar bovendien niet eens altijd het spiegelbeeld aantreffen. Chaos alom. Alles is continu aan verandering onderhevig.

De kwantumrevolutie is inmiddels 100 jaar oud, toch is er nog steeds geen algehele consensus onder vooraanstaande academici. Want wat zegt dit ons ten diepste over de fundamentele realiteit van de natuur? Kun je bijvoorbeeld daadwerkelijk op twee plaatsen tegelijkertijd zijn (‘superpositie’)? Waar wel consensus over is, is dat de kansrekening (willekeur) die zit ingebouwd in de kwantumwetten zich keer op keer weer laat gelden. Mocht je verder geïnteresseerd zijn, dan leent het tweespletenexperiment zich perfect voor verdere uitweiding, omdat dit het geheel van de gekte van de kwantumwereld goed omvat.

Dan nu de vertaalslag naar de deeltjesfysica en natuurwetten. De kwantummechanica doet slechts een waarschijnlijkheidsuitspraak over alle mogelijke uitkomsten, want zodra je een meting verricht aan de kwantumwereld verdwijnt de superpositie en zul je slechts een enkele uitkomst vaststellen. Door dit dan vele keren te herhalen kun je toch de wetmatigheid van het proces achterhalen dat zich schuilhoudt achter het gordijn van de kwantumwereld. Vergelijk het met twee dobbelstenen gooien: als je maar vaak genoeg gooit, komen alle mogelijke uitkomsten voorbij en ook in de juiste verhouding. In het geval van twee normale dobbelstenen zul je dan dus het getal 7 het vaakst aantreffen en de getallen 2 en 12 het minst. Aan de hand van uitkomsten kun je omgekeerd ook een nauwkeurige uitspraak doen over hoeveel dobbelstenen er in het spel zitten, hoeveel vlakken zij ieder hebben en welke getallen er aanwezig zijn op elke dobbelsteen. Kortom: door vele uitkomsten te tellen kun je reconstrueren welke wetmatigheden er in de kwantumwereld spelen.

Albert Einstein liked inventing phrases such as “God does not play dice.” 

On one occasion Niels Bohr answered, “Einstein, stop telling God what to do.”

In de wereld van de deeltjesfysica gebruikt men wel een heel bijzondere microscoop om de subatomaire processen in kaart te brengen. Want we meten hier aan afstanden kleiner dan 0.0000000001 meter om interacties in kaart te brengen die op tijdschalen plaatsvinden van 0.000001 tot 0.000000000000000000000001 seconde.

Ik ben als promovendus in de deeltjesfysica verbonden aan CERN in Genève en heb daar bijna 4 jaar gewoond -- en gewerkt aan het bouwen van een nieuwe detector: the Scintillating Fibre (SciFi) tracker van het LHCb experiment. CERN is een Europese organisatie die fundamenteel onderzoek faciliteert naar elementaire deeltjes en de natuurwetten. Het vlaggeschip van CERN is momenteel de Large Hadron Collider, dit is een ronde deeltjesversneller met een omtrek van wel 27 km, die 100 m onder de grond ligt bij de Frans-Zwitserse grens. Deze versneller is wereldwijd uniek en stelt ons ertoe in staat om protonen te versnellen tot 99.9999991% van de lichtsnelheid, waarna de deeltjes in botsing worden gebracht om het bekende E = mc² in werking te stellen. Kortstondig wordt aldus exotische materie gecreëerd uit energie en dit valt vervolgens weer razendsnel uiteen, waarbij de vervalresten in de detector terecht komen. Deze detector kan worden vergeleken met een fotocamera die 40.000.000 keer per seconde een 100 Megapixel foto schiet – dit is een behoorlijk hoge nen.

Met de foto’s van de vervalresten kunnen wij dan in kaart brengen hoe de vervalprocessen zich gedragen en daarmee vaststellen welke onderliggende natuurwetten er gelden. Denk hierbij weer aan de analogie van de alinea hierboven met de dobbelstenen.

Zenmeditatie heeft er bij mij enorm aan bijgedragen dat ik mij minder heb laten remmen door gedachtes als ‘ik kan dit niet’. De materie is nou eenmaal complex, maar tegelijkertijd ook fascinerend wanneer je er met een rustige en open geest naar kunt kijken. De beginners' mind heb je nodig, want ook na zoveel jaar moet ik blijven accepteren dat ik nooit alle details kan weten. En bewust voor iets kiezen, betekent andere dingen juist links laten liggen. Daarnaast leer je door de internationale werkomgeving over verschillende culturen en word je je tegelijkertijd meer bewust van je eigen cultureel bepaalde opvattingen.

Alvast op een ze(r)nvol 2025!

Jan de Boer

--

Enkele noemenswaardige feitjes ter afsluiting

• De ATLAS detector komt in omvang aardig overeen met het stadhuis op de Grote Markt en heeft een gewicht van tweemaal de Eiffeltoren. En elk onderdeel moet met de precisie van de dikte van een haar op elkaar worden afgesteld. Er werken wereldwijd 4500 mensen samen om de ATLAS detector draaiende te houden.

• De ATLAS detector verwerkt het equivalent van 100.000 CDs/seconde om interessante botsingen uit te zoeken. In totaal wordt er per jaar 3.200.000 Gigabyte aan data opgeslagen, dit staat ongeveer gelijk aan 10 jaar lang onafgebroken video’s kijken.

• CERN is de geboorteplaats van het World Wide Web in 1989, niet toevallig door de behoefte van een goed informatie- en data-uitwisselingssysteem.

• In de detector waaraan ik heb gewerkt, is 10.000 km(!) aan optische fibre verwerkt en dit genereert 20 Tbit/s aan data. Aan de scintillerende fibres ontleent de detector zijn coole afkorting: de SciFi tracker.

• De magneten van de deeltjesversneller worden gekoeld tot -273.1 graden Celsius, dit is 1.9 graad Celsius boven het absolute nulpunt en is daarmee kouder dan de ruimte.

• De Veluwe is overwogen als een mogelijke locatie voor CERN.
  

--

Kijktip: een leuke docu van collega's

https://npo.nl/start/serie/de-boeddhistische-blik/seizoen-20/de-boeddhistische-blik-neutrino/afspelen

...

__ 🛎 __

Nendo-Zen was het magazine van Zen.nl Groningen en verscheen elke maand.
Archief: bit.ly/nendozen

Redactie: Chiljon, Maarten, Charlotte
Vragen, suggesties, kopij etc. – mail de redactie op groningen@zen.nl
  (of spreek ons aan in de wandelgangen)

Tot gauw in de zendo 🧘‍♀️🧘‍♂️

Click here to unsubscribe | Sent to: _t.e.s.t_@example.com

Zen.nl Groningen, Nieuwe Ebbingestraat 56b, 9712NM Groningen, Nederland